Źródło: Alexandria Gilliott

3 stycznia 2026 roku złożyłem do Ministerstwa Infrastruktury petycję, w której wnioskowałem o uchylenie art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym - szkodliwego przepisu, który zwalnia kobiety o widocznej ciąży z obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa. Dziś i muszę przyznać - takiej odpowiedzi się nie spodziewałem.

Ministerstwo Infrastruktury podjęło decyzję o rozpoczęciu pogłębionej analizy tego zagadnienia oraz przeglądu obowiązujących przepisów.

To nie jest standardowa odpowiedź „dziękujemy, ale nie planujemy zmian". Resort infrastruktury wprost przyznaje, że rozważa zastąpienie obecnego ogólnego zwolnienia z mocy prawa koniecznością przedstawienia specjalistycznego zwolnienia lekarskiego - tak jak to działa w większości państw Unii Europejskiej.

Dlaczego złożyłem tę petycję?

Jako instruktor nauki jazdy wielokrotnie spotykałem się z sytuacją, w której kursantki w ciąży powoływały się na ustawowe zwolnienie jako argument za niezapinaniem pasów. Interpretowały ten przepis jako potwierdzenie swoich obaw. Skoro prawo pozwala nie zapinać pasów, to znaczy, że pasy muszą być niebezpieczne dla dziecka. To tragiczny paradoks, ponieważ przepis, który miał chronić, w rzeczywistości naraża na śmierć.

Twarde dane, które obalają mit

Fundamentem mojej argumentacji było badanie opublikowane w styczniu 2025 roku w recenzowanym czasopiśmie Injury Epidemiology pod tytułem „Injury patterns and seat belt effectiveness in pregnant motor vehicle occupants". To nie było małe badanie ankietowe, ponieważ przeanalizowano dane odpowiadające 387 343 wypadkom z udziałem kobiet w ciąży w Stanach Zjednoczonych, z wykorzystaniem zaawansowanej metodologii regresji bayesowskiej i międzynarodowych skal oceny urazów (AIS i ISS).

Wyniki? Nie pozostawiają wątpliwości:

• 65% redukcji ryzyka średnich i ciężkich obrażeń u zapiętych ciężarnych
• 61% redukcji ryzyka śmierci matki
• 85% redukcji ryzyka urazu mózgu matki - kluczowe, bo uraz neurologiczny prowadzi do niedotlenienia płodu
• 64% redukcji ryzyka ciężkich urazów wielonarządowych
   

Badacze nie wykazali, aby prawidłowo zapięte pasy zwiększały ryzyko jakichkolwiek obrażeń u kobiet w ciąży. Nie stwierdzono również, aby pasy zwiększały ryzyko bezpośredniego urazu macicy czy łożyska. Jak podkreślili autorzy - śmierć matki w stu procentach przypadków oznacza śmierć dziecka. Ochrona matki to najlepsza możliwa ochrona nienarodzonego potomstwa.

Szwecja: 99% ciężarnych zapina pasy

Drugim filarem petycji było badanie szwedzkie zaprezentowane na 27. Międzynarodowej Konferencji ESV (Enhanced Safety of Vehicles) w 2023 roku, przeprowadzone przez naukowców z Chalmers Industrial Technology, Folksam Insurance Group oraz Karolinska Institutet na próbie 2034 kobiet.

W Szwecji nie istnieje zwolnienie z obowiązku używania pasów dla ciężarnych. Efekt? 99% kobiet w ciąży zapina pasy bezpieczeństwa. Dla porównania, w Stanach Zjednoczonych, gdzie regulacje różnią się w zależności od stanu, wskaźnik ten wynosi 75% i spada do 72% w trzecim trymestrze.

Szwedzkie badanie pokazało też coś istotnego. Problem nie polega na tym, że kobiety nie chcą zapinać pasów. Problem polega na braku edukacji! 66% respondentek nie otrzymało żadnych informacji o prawidłowym zapinaniu pasów w ciąży, a zaledwie 6% dostało takie informacje od służby zdrowia. Jednocześnie 93% wskazało placówki medyczne jako preferowane źródło takich informacji.

Rozwiązanie istnieje i kosztuje sto złotych

W petycji zwróciłem też uwagę na aspekt praktyczny. Na rynku dostępne są adaptery do pasów bezpieczeństwa dla kobiet w ciąży, które prawidłowo rozkładają siły nacisku pasa biodrowego poniżej brzucha, na stabilne struktury kostne miednicy. Koszt? Około stu złotych, czyli promil wydatków związanych z posiadaniem samochodu, a potencjalnie narzędzie ratujące dwa życia.

Co odpowiedziało Ministerstwo?

Odpowiedź z 27 marca 2026 r., sygnatura DTD-5-1.0530.2.2026, podpisana przez Annę Kowalczyk, Zastępcę Dyrektora Departamentu Transportu Drogowego, zawiera kilka kluczowych stwierdzeń.

Po pierwsze, Ministerstwo wprost potwierdza, że prawidłowe stosowanie pasów bezpieczeństwa jest najskuteczniejszą metodą ochrony życia i zdrowia zarówno matki, jak i dziecka.

Po drugie, resort uznaje za zasadne ponowne i szczegółowe zbadanie obecnych regulacji w kontekście standardów europejskich, mając na uwadze argumentację opartą na badaniach naukowych zawartą w petycji.

Po trzecie, Ministerstwo bierze pod uwagę możliwość wprowadzenia rozwiązania analogicznego do europejskiego, czyli zastąpienia ogólnego zwolnienia z mocy prawa koniecznością przedstawienia specjalistycznego zwolnienia lekarskiego. W większości państw UE, w tym w Szwecji, Niemczech, Francji i Włoszech, stosowanie pasów przez ciężarne jest obowiązkowe, a ewentualne zwolnienia wymagają zaświadczenia lekarskiego.

Po czwarte, i tu jedyny minus - Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego nie planuje kampanii edukacyjnej na temat pasów bezpieczeństwa dla ciężarnych. Zamiast tego Ministerstwo wspomina o ubiegłorocznej kampanii „Zwolnij, bo się przejedziesz" dotyczącej prędkości, co nie ma żadnego związku z tematem petycji.

Co dalej?

Ministerstwo zapowiedziało, że informacje o ewentualnych pracach legislacyjnych będą publikowane na stronie Rządowego Centrum Legislacji. W przypadku rozpoczęcia procesu nowelizacji będzie on przebiegał zgodnie z Regulaminem pracy Rady Ministrów, co oznacza pełną jawność i możliwość zgłaszania uwag na etapie konsultacji społecznych.

Ta odpowiedź to dowód, że obywatelska aktywność ma sens. Jedna petycja, oparta na solidnych danych naukowych, może doprowadzić do zmiany przepisu chroniącego życie tysięcy kobiet i ich dzieci.

Art. 39 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym to relikt przeszłości. Przepis oparty na micie, w którym pasy zabijają. Nauka mówi jasno, żepasy ratują życie ciężarnych. Szwecja to udowodniła. Czas, żeby polskie prawo dogoniło naukę.

Andrzej Łapa

© 2025 AndrzejInstruktor.pl | Andrzej Łapa

Bezpieczeństwo ruchu drogowego • Aktywność obywatelska

Polityka Prywatności | andrzejlapa@icloud.com | fb.com/lapaandrzej